Vanwege de maatschappelijke onrust over megastallen, startte Bleker een 'maatschappelijke dialoog megastallen'. Na een half jaar dialoog, kwam de staatssecretaris vorig jaar november met zijn visie. Hij liet weten bedrijven van megastalomvang (400 melkkoeien, 6.000 vleesvarkens of 200.000 vleeskuikens) nastrevenswaardig te vinden. Een goed gesprek tussen agrarische sector en burgerij moest de eventuele problemen de wereld uit helpen, voor de rijksoverheid zag hij geen rol weggelegd.
Maar op één punt zette Bleker de hakken in het zand. Als bedrijven 'gigagroot' dreigden te worden en vanwege hun grootte sociaal-economische, gezondheids of ethische problemen dreigden te veroorzaken, wil hij ingrijpen. Gigabedrijven passen volgens hem niet in Nederland. Daarom kondigde Bleker een wettelijke voorziening aan om te kunnen ingrijpen.
In het Limburgse Horst aan de Maas bestaan plannen voor de bouw van zo'n gigabedrijf. De beoogde omvang is minstens vijf maal zo groot als een megastal: 1,1 miljoen kippen en 35.000 varkens. Burgers uit het dorp voeren al jarenlang campagne tegen het plan en 59% van de boeren van het lezerspanel van weekblad de Boerderij liet onlangs weten tegen dit soort gigabedrijven te zijn (slechts 20% is voor). En wat zei Bleker toen hem gevraagd werd deze gigastal tegen te houden? Pas als dit het begin van een trend blijkt te zijn, ga ik ingrijpen. Het probleem is Bleker blijkbaar nog niet groot genoeg. Een verbluffende passiviteit.
Van Bleker valt niets te verwachten, bij hem is het ruim baan voor de schaalvergroting van de veehouderij. De bal ligt nu bij de Tweede Kamer om grenzen te stellen en de trend van schaalvergroting en industrialisering om te buigen richting verduurzaming.
Er bestaat een nauwe samenhang tussen schaalvergroting en toename van de problemen. Hoe groter de bedrijven en hoe meer dieren worden gehouden, des te groter het mestoverschot, des te moeilijker het is vrije uitloop voor dieren te organiseren, en des te groter de volksgezondheid bedreigende uitstoot van fijnstof en endotoxinen. Size does matter.
De instelling van een landelijk verbod op megastallen is een belangrijke eerste stap op weg naar verduurzaming van de vee-industrie. Bleker suggereerde met de maatschappelijke dialoog de zorgen in de samenleving serieus te nemen. Aan het eind van de rit stuurt Bleker aan op gigantische stallen. De Tweede Kamer moet laten zien wél oog te hebben voor de maatschappelijke weerstand tegen schaalvergroting en er voor zorgen dat er paal en perk aan stalgrootte wordt gesteld.
Klaas Breunissen
coördinator duurzaam voedsel
Milieudefensie
]]>De dialoog heeft een merkwaardig verloop gehad. Het zou gaan over de schaalgrootte in de veehouderij. “Er moet een grens komen aan de ongebreidelde groei”, zei Bleker begin februari in het tv-programma Pauw&Witteman. Hij verklaarde ferm ‘geen Russische, Poolse of Amerikaanse toestanden’ met hun enorme stallen te willen. “Dat past niet in Nederland. Dat past ook niet bij de agrarische structuur van het familie- en gezinsbedrijf.”
Maar bij de dialoog zelf verdween het schaalprobleem naar de achtergrond. De discussie op internet werd door het ministerie van Landbouw gestructureerd op de thema's milieu, dieren, mensen, gezondheid en landschap. Het schaaldebat kreeg een bijrol. Ook in de gesprekken die Alders met de sector en maatschappelijke organisaties voerde, overheerste de teneur dat het ging om de achterliggende doelen, niet om de grootte van veehouderijbedrijven.
Deze verschuiving van debatfocus lijkt niet toevallig te zijn geweest. De vrienden van de intensieve veehouderij hebben hun knopen geteld. Zij constateerden dat de weerzin van de bevolking tegen megastallen diep zit en niet overgaat. In verschillende provincies hebben bewoners zich georganiseerd in burgerinitiatieven om bij hun provinciale bestuurders maatregelen te bepleiten die een eind maken aan de industrialisering en schaalvergroting in de veehouderij. Begin dit jaar zijn er twee representatieve opiniepeilingen (één in opdracht van Milieudefensie, de ander in opdracht van het ministerie) gehouden waaruit blijkt dat de meerderheid van de Nederlandse bevolking tegen megastallen is. Bovendien nam de Tweede Kamer in februari twee moties aan waarin ze zich uitsprak voor een tijdelijke bouwstop op megastallen zolang de maatschappelijke dialoog duurde.
De vrienden beseften: het megastallendebat kunnen wij niet winnen. We kunnen alleen ruimte voor de verdere ontwikkeling van de intensieve veehouderij behouden, als we de focus van het debat verleggen. Daarom moeten we het gaan hebben over dierenwelzijn, gezondheid en milieu en die zaken als voorwaarden gaan stellen aan eventuele groeimogelijkheden. Het resultaat is verbluffend. Er klinkt sinds een paar maanden een koor van mensen met de boodschap dat schaalgrootte onvermijdelijk is èn er niet toe doet.
Een door de provincie Noord-Brabant ingestelde commissie lanceerde deze maand het Verbond van Den Bosch en noemde kleinschaliger productie onrealistisch. Bovendien: “Als duurzaamheid centraal staat in de bedrijfsvoering, zijn schaal en aantallen dieren een afgeleide daarvan.” Zij pleitte voor megastallen, door haar ‘zorgvuldig intensieve’ bedrijven genoemd, van 240.000 vleeskuikens en 320 melkkoeien.
Gedeputeerde Staten van Gelderland bracht vorige maand een notitie uit over de ontwikkeling van de schaalgrootte in de Gelderse veehouderij. Daarin noemden zij de schaalvergroting in de veehouderij een ontontkoombare mondiale tendens waaraan de Nederlandse land- en tuinbouw zich niet kan onttrekken. Dus gaan GS het niet meer over megastallen en schaalgrootte hebben, maar gaan ze het beleid richten op verdere verduurzaming en versterking van de ruimtelijke kwaliteit.
In Noord-Holland verklaarden alle politieke partijen zich na de provinciale verkiezingen in maart tegen megastallen. Maar deze maand stemde de meerderheid van Provinciale Staten in met de uitbreiding van een melkveebedrijf tot mega-proporties. De gedeputeerde voor ruimtelijke ordening verklaarde voor de regionale televisie: “Het gaat niet over megastallen, maar over diervriendelijkheid, let niet op het aantal koeien.”
Boerenlobby-organisatie LTO Nederland distancieerde zich vorige week zelfs helemaal van de megastallen-dialoog van Bleker met de persverklaring onder de kop: ‘Verduurzaming veehouderij komt niet op gang door schaaldiscussie’.
Milieudefensie is het niet eens met het ‘onvermijdelijk’ dan wel ‘irrelevant’ verklaren van de schaalgrootte van de veehouderij. Grootte doet er wel degelijk toe.
Hoe groter de stal en hoe meer dieren daarin, des te groter de concentratie van milieuproblemen: meer mestproductie, meer ammoniakproductie. Hoe groter de stal en hoe meer dieren daarin, des te moeilijker is het om aan de elementaire dierenwelzijnseis van vrije uitloop voor alle dieren tegemoet te kunnen komen. Hoe groter de stal en hoe meer dieren daar in, des te groter het antibioticagebruik met alle gevaar dat bacterieën resistent worden.
De maatschappelijke dialoog heeft duidelijk gemaakt dat de burgers willen dat de schaalvergroting en industrialisering van de intensieve veehouderij stopt. Er moet een trendbreuk komen naar een werkelijk duurzamer en diervriendelijker sector. Een landelijk verbod op megastallen kan daaraan bijdragen.
]]>Het artikel 'Biggetjes straks niet meer naar slachterij, maar naar afvalhoop' (Trouw, 11 augustus) schetst de schrijnende realiteit van de varkenshouderij. Varkens leveren weinig meer op, want er zijn te veel bedrijven en te veel varkens terwijl de exportmogelijkheden afnemen. De Nederlandse veehouderij steunt zwaar op de export. Tachtig procent wordt verkocht aan het buitenland. Nederland kan zo veel exporteren door grote volumes te produceren tegen steeds lagere kostprijzen. Dit leidt ertoe dat er voortdurend op alles bezuinigd wordt. Goedkoop veevoer wordt onder andere geïmporteerd uit Zuid-Amerika, waar dit een groot beslag legt op de natuurlijk hulpbronnen als water en vruchtbare landbouwgrond. Dieren worden in zo groot mogelijke aantallen bij elkaar gehouden. Het dierenwelzijn is aan alle kanten in het gedrang. Er is preventieve antibiotica nodig om ze in leven te houden. Dit leidt tot resistentie van bacteriën, wat grote gevaren oplevert voor de volksgezondheid.
De reactie van de voorzitter van de Nederlandse Vakbond Varkenshouders (NVV) Wyno Zwanenburg op de afnemende export is voorspelbaar: “Eigenlijk is alleen schaalvergroting een oplossing”. Het is precies deze stellingname die de sector in de problemen bracht, en uiteindelijk de das omdoet. Want aansturen op steeds lagere productiekosten is een doodlopende weg. Opkomende productielanden met lagere productiekosten zoals Brazilië zullen die slag uiteindelijk winnen. En wat moet er dan overblijven van die enorme stallen vol varkens in Nederland?
Schaalvergroting is niet de oplossing, het zal de problemen alleen maar erger maken. Gelukkig zijn er wel degelijk mogelijkheden om het anders te doen. Met kleinere bedrijven met minder dieren kan er milieuvriendelijker geproduceerd worden, op een hoger niveau van dierenwelzijn. Wanneer dieren de ruimte krijgen om hun natuurlijke gedrag te vertonen, zijn er minder kunstgrepen nodig om hen in leven te houden. In dit scenario produceren boeren op een hoger kwalitatief niveau. Dit levert direct concrete winst op voor zowel de volksgezondheid als het milieu en de sector zelf.
Produceren met minder dieren brengt nog een belangrijk voordeel met zich mee. Het creëert de mogelijkheid om de 'nutriëntenkringloop' te sluiten. Op dit moment wordt de Nederlandse veehouderij gevoed met goedkoop veevoer op basis van soja uit Zuid-Amerika. Daar wordt schaarse landbouwgrond in beslag genomen door de grootschalige sojateelt. De productie van voedsel voor lokale consumptie komt zo steeds verder onder druk te staan en de voedselprijzen stijgen verder. Het systeem dat aan de ene kant zoveel vlees produceert dat het blijkbaar weggegooid moet worden, verdrukt aan de andere kant de voedselproductie van Zuid-Amerikaanse landen.
Maar ook op eigen bodem ervaren we de problemen van de intensieve veehouderij. We hebben zo veel dieren dat er meer mest geproduceerd wordt dan de bodem aan kan. Wanneer we uitgaan van de draagkracht van de Nederlandse bodem moet het aantal dieren in de veehouderij teruggebracht worden tot een niveau waarop de bodem de mest kan verwerken. Op deze bodem kunnen vervolgens gewassen verbouwd worden waarmee dieren gevoerd kunnen worden. Op deze manier blijft de bodem vruchtbaar en verdwijnt het mestoverschot. Het gevolg is dat er minder vleesproductie is voor de export. Maar het is maar zeer de vraag of dat erg is. Als er niets verandert, raakt de sector vanzelf gemarginaliseerd. En wat hebben we liever: een duurzame veehouderij, of géén veehouderij?
De reflex om bij tegenvallende vraag te kiezen voor schaalvergroting en lagere productiekosten, ten koste van mens dier en milieu, leidt tot een race naar de bodem. Ook voor de veehouderij zelf. Hoe eerder belangenbehartigers als de NVV dat inzien, hoe beter.
Door Hans Berkhuizen
directeur Milieudefensie
]]>In berichten over de oliewinning in de Nigerdelta draait het meestal om de schuldvraag. De kwestie is dan of de olie-bende de schuld is van de oliemaatschappijen of toch van “de Nigerianen”. Zo ook in Trouw dat maandag opende met de kop “Shell niet schuldig aan olievervuiling”, op basis van een nog niet verschenen rapport van Unep, het milieubureau van de Verenigde Naties. Dit terwijl het Unep zelf aangeeft in het onderzoek niet op de schuldvraag in te gaan. Dat is niet zo vreemd, aangezien Unep milieuvraagstukken behandelt, en geen juridische kwesties. Zij brengen alleen de vervuiling van het Nigeriaanse Ogoniland in kaart. Milieudefensie is blij dat met de komst van het Unep-rapport de discussie straks verschuift van de schuldvraag, naar de vraag waar olie ligt en hoe die moet worden opgeruimd.
Met het onderzoek lijkt er eindelijk een stap te worden gezet naar het opruimen van oude en nieuwe vervuiling in Ogoniland, een gebied waar de bevolking Shell al achtien jaar geleden de deur heeft gewezen. Er wordt geen olie meer gewonnen maar er lopen nog wel transportleidingen door het gebied. Al decennialang wordt Ogoniland, net als de rest van de Nigerdelta, geteisterd door olievervuiling die het gebied onleefbaar maakt.
De schuldvraag is in de complexe Nigeriaanse praktijk vaak moeilijk te beantwoorden. Duidelijk is in ieder geval dat de oliemaatschappijen wettelijk aansprakelijk zijn voor vervuiling vanuit hun installaties, ook als deze het gevolg is van vandalisme of diefstal. Natuurlijk is de dader schuldig en aansprakelijk, maar die wordt zelden in de kraag gegrepen en is zeker niet in staat om de schade te vergoeden. Milieudefensie houdt daarom met de Nigeriaanse wet, olieconcerns als Shell verantwoordelijk voor het voorkomen van olielekkages en het opruimen daarvan. Dat is een verantwoordelijkheid waar het sponsoren van doktersposten en dergelijke niets aan af doet. Naar onze inschattingen wegen de ontwikkelingsprojecten van de oliemaatschappijen absoluut niet op tegen de schade die wordt aangericht door de oliemaatschappijen. Veel ontwikkelingsprojecten, waarbij werd rondgestrooid met gunsten voor bevriende dorpshoofden, hebben zelfs meer gezorgd voor afgunst dan voor ontwikkeling.
Nog steeds is er iedere twee weken een lekkage door een defecte pijp of een ander foutje van Shell, blijkt uit hun eigen cijfers over vorig jaar. De toch al vervuilde delta, een prachtig Biesbosch-achtig gebied waar miljoenen mensen wonen, raakt zo steeds onleefbaarder. Dat sabotage en oliediefstal inmiddels voor nog meer ellende zorgen kan dat niet wegpoetsen. Een belangrijk deel van de verantwoordelijkheid voor de sabotage ligt bovendien bij Shell en de Nigeriaanse overheid. Zij doen niet genoeg om pijpleidingen te beveiligen en om te zorgen voor een goede verstandhouding met de inwoners. Dat de gasfakkels in de delta nog altijd de lucht vervuilen helpt daarbij niet.
Zolang de prestaties van de Shell ingenieurs in Nigeria ondermaats blijven, zullen organisaties als Milieudefensie daarom blijven wijzen op de verantwoordelijkheid van Shell. Voorkomen van vervuiling en het opruimen van reeds gelekte olie is de kern, zelfs als dat betekent dat de olieproductie tijdelijk beperkt moet worden. Shell verdient 1,8 miljard dollar per jaar in de delta, dus dat kan het probleem niet zijn.
Ondertussen is er opnieuw reuring ontstaan over een rapport dat nog niet is verschenen. Het zou goed zijn als het rapport van Unep eindelijk eens naar buiten komt zodat duidelijk is hoe vervuild de regio is, én hoe Shell de troep het beste op kan ruimen.
Hans Berkhuizen
directeur Milieudefensie
]]>
Van Wilders, die de opwarming van de aarde een fabeltje noemt, was bij voorbaat weinig te verwachten op milieugebied. Een van de weinige hoopgevende punten in het partijprogramma van de PVV was het voornemen om de vee-industrie af te schaffen. In het regeerakkoord is van dat goede voornemen helaas niets terug te vinden. De coalitie kiest voor een dierenpolitie voor de aanpak van klein leed, maar laat het grote dierenleed ongemoeid.
Klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit en een dreigend tekort aan fossiele brandstoffen zijn enkele van de meest prangende problemen van de 21ste eeuw. Waar landen als Duitsland, Spanje en Denemarken vooroplopen op het gebied van duurzame energie, wordt Nederland met dit beleid de hekkensluiter van Europa. Waar de ernst van het klimaatprobleem door steeds meer wetenschappers wordt onderschreven, wanen Rutte, Verhagen en Wilders zich veilig achter de dijken.
Is het milieu een linkse hobby, zoals gedoogpartner Wilders graag beweert? Juist Rutte, die nog geen twee jaar geleden het manifest Groen Rechts presenteerde, zou toch moeten weten dat het milieu geen boodschap heeft aan links of rechts. Schone lucht, behoud van de bossen en het tegengaan van een klimaatcrisis is in het belang van iedereen.
Joris Thijssen, Campagnedirecteur Greenpeace
Hans Berkhuizen, Directeur Milieudefensie
Gepubliceerd op 5 oktober 2010 in Trouw
Bij nadere beschouwing blijkt het duurzaamheidsbeleid van Shell echter niet meer dan een heel dun laagje groene vernis. Onder dat dunne groene laagje schuilt een bedrijf dat juist willens en wetens een steeds grotere bijdrage levert aan klimaatverandering wereldwijd en zelfs haar investeringen in klimaatvriendelijke oplossingen als zon en wind nagenoeg heeft stopgezet. Uit het vorig jaar door diverse internationale milieuorganisaties gepubliceerde rapport 'Shell’s Big Dirty Secret' blijkt dan ook dat Shell –door te vertrouwen op extreem vervuilende vormen van oliewinning zoals de exploratie van teerzanden- hard op weg is om de meest klimaatverpestende internationale oliemaatschappij ter wereld te worden.
Shell concentreert zich sinds kort volledig op die actviteiten die op de korte termijn het meest winstgevend zijn - de winning van olie en gas- maar die op de lange termijn bijdragen aan een gigantische milieuramp. Alsof de discussie over klimaatverandering en de eindigheid van fossiele brandstoffen niet bestaat, kondigde Peter Voser -de hoogste baas van Shell- onlangs aan dat het bedrijf vooral gaat inzetten op een groei van fossiele brandstoffen tot na 2050.
Een bedrijfsstrategie alleen gerichtop kortetermijnwinst is niet meer van deze tijd.
Waar burgers, overheden en gelukkig ook steeds meer bedrijven hun best doen om klimaatverandering een halt toe te roepen, lijkt Shell er een wedstrijd van te maken om zo snel mogelijk voorbij de voor het klimaat kritische grens van twee graden temperatuurstijging te komen.
Hét symbool van Shell’s onwil om een bijdrage te leveren aan het tegengaan van klimaatverandering zijn de reusachtige gasfakkels die het bedrijf dag en nacht laat branden in Nigeria. Aardgas dat vrijkomt bij de oliewinning wordt in Nigeria in brand gestoken, in plaats van nuttig toegepast. De fakkels veroorzaken iedere dag net zoveel CO2-uitstoot als de helft van het Nederlandse wagenpark. Deze verspilling van kostbaar aardgas is des te schrijnender als je bedenkt dat het overgrote deel van de Nigeriaanse huishoudens een schreeuwend gebrek aan energie heeft. De fakkels stoten bovendien grote hoeveelheden giftige stoffen en roetdeeltjes uit over de omliggende dorpen.
Als Shell zich in de toekomst nog met enig gezag wil uitspreken over klimaatverandering, zal het om te beginnen een duidelijk gebaar van goede wil moeten maken en zo snel mogelijk moeten stoppen met het affakkelen van gas in Nigeria. Maar ook op andere terreinen moet de oliemultinational haar maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. Een bedrijfsstrategie die alleen maar gericht is op kortetermijnwinst en lak heeft aan grote maatschappelijke vraagstukken, zoals klimaatverandering, is niet meer van deze tijd.
De aanstaande jaarvergadering van Shell in mei, waar ontevreden aandeelhouders naar verwachting voor het eerst hun ongenoegen over het klimaatbeleid van Shell zullen uiten, lijkt een mooi moment om te starten met een grondige herbezinning.
Geert Ritsema is woordvoerder internationale zaken bij Milieudefensie.
Lees het stuk met alle reacties van lezers op de site van de Volkskrant:
De duurzame energiesector laat Nederland al jaren links liggen. En dat is niet verwonderlijk: het overheidsbeleid werd het afgelopen decennium gekenmerkt door onbetrouwbaarheid. Met de invoering van de Subsidieregeling Duurzame Energie (SDE) twee jaar geleden, keerde het vertrouwen bij de sector langzaam terug.
Als missionair minister wilde Van der Hoeven vorig jaar nog de financiering van de SDE-regeling 'robuust' maken, door het voorbeeld van Duitsland te volgen. De subsidiëring van wind- en zonne-energie wordt daar gefinancierd uit een heffing op grijze stroom. Dat was een stap in de goede richting. Het is dan ook verbijsterend dat de minister, inmiddels demissionair, nu weer een andere kant op wil. Over betrouwbaarheid van de overheid gesproken!
Het duurder maken van grijze stroom moet de kern zijn van het kabinetsbeleid. Het omgekeerde is op dit moment het geval. Klimaatvervuilers als de zware industrie en de glastuinbouw worden beloond met geen of zeer lage tarieven voor de energiebelasting.
Het is verbijsterend dat de minister, inmiddels demissionair, nu weer een andere kant op wil.
Die sectoren betalen ook al nauwelijks voor hun uitstoot van CO2, omdat het Europese emissiehandelssysteem niet functioneert. Uiteindelijk moet de EU ervoor zorgen dat de Europese CO2 prijs omhoog gaat, maar gezien de stroperigheid van de Europese besluitvorming zal dat nog jaren duren. Daarom moet Nederland nu zelf een CO2-tax invoeren, net zoals Frankrijk en Engeland dat overwegen.
Met de invoering van een CO2-tax slaat Nederland drie vliegen in één klap:
1. Het levert de overheid veel nieuwe inkomsten op.
2. De Subsidieregeling Duurzame Energie wordt veel goedkoper, omdat wind op land dan al snel rendabel wordt en dus geen subsidie behoeft.
3. Het leidt tot een enorme versnelling in de productie van duurzame energie én in energiebesparing. Want vervuilen kost geld.
Dit kabinet wil ook energie besparen, 2 procent per jaar, maar die doelstelling wordt bij lange na niet gehaald. Van der Hoeven heeft als minister dan ook helemaal geen werk gemaakt van energiebesparing, maar zwaar geleund op vrijwillige afspraken met de industrie. Dat blijkt niet te werken. Japan gebruikt ongeveer de helft aan energie voor elke verdiende euro als Nederland. Energiebesparing krijgt pas echt een impuls als CO2-prijs omhoog gaat en energie-efficiëntienormen worden verplicht. Energiebesparing zorgt er dan voor dat de energierekening betaalbaar blijft, ondanks de hogere energieprijzen.
Energie wordt sowieso duurder. Als we geen duurzaam energiebeleid voeren dan betalen we binnen de kortste keren steeds meer voor de schaarser wordende fossiele brandstoffen. Als we daar op vooruitlopen en vervuiling een prijs geven, dan wordt energie iets duurder, maar sparen we het klimaat, versterken we de economie en worden we onafhankelijk van import van fossiele brandstoffen. Aan de politiek de keuze.
Willem Verhaak is woordvoerder Klimaat en Energie bij Milieudefensie
Lees het stuk met reacties van lezers op de site van de Volkskrant:
Shell is goed bezig, 'want het geeft eindelijk openheid van zaken over Nigeria' (Economie, 24 juli). Critici mochten afgelopen week via een zogeheten webchat over Shells werkzaamheden in Nigeria vragen stellen aan directie en medewerkers. Het lijkt een goede stap op weg naar meer transparantie. Maar de informatie die Shell aan de chatters verstrekte, is onvolledig en misleidend. Zo stelde pr-man Nick Wood ten onrechte dat het affakkelen van gas in Nigeria 'weinig tot geen gevolgen heeft voor de gezondheid van de lokale bevolking.' Duizenden Nigerianen worden dagelijks geconfronteerd met gasvlammen die het kankerverwekkende benzeen afscheiden, astma veroorzaken en leiden tot zure regen.
De uitstoot van broeikasgassen door het affakkelen van gas in Nigeria is inmiddels groter dan de uitstoot van alle andere bronnen van sub-Sahara Afrika samen. Shell is met 110 fakkels één van de grootste pyromanen. Maar daar hoor je Shell niet over.
Geert Ritsema, Amsterdam, themacoördinator Milieudefensie
Geert Ritsema van Milieudefensie beweert dat Shell onvolledige en misleidende informatie over het affakkelen van gas, dat in Nigeria bij de winning van olie vrijkomt, heeft gegeven (Geachte redactie, 31 juli).
Shell heeft altijd gezegd dat dit affakkelen weinig tot geen gevolgen heeft voor de gezondheid van de lokale bevolking. Die uitspraak is gebaseerd op een studie van de Wereldbank uit 1995 (Defining an Environmental Development Strategy for the Niger Delta). Ritsema zegt dat de uitstoot van broekasgassen door het fakkelen in Nigeria groter is dan de uitstoot van alle andere bronnen bezuiden de Sahara. Dat is pertinent onjuist. In geheel Nigeria zijn in 2006 (het meest recente jaar waarover de Amerikaanse Energy Information Administration betrouwbare cijfers heeft gegeven) 107 miljoen ton broeikasgassen uitgestoten. In het zelfde jaar kwam Zuid Afrika alleen al tot 442 miljoen ton. In 2008 heeft Shell in Nigeria 7,7 miljoen ton broeikasgas uitgestoten tijdens het fakkelen, minder dan 2 procent van het wereldtotaal fakkelen in dat jaar.
Shell is het met Milieudefensie eens dat het fakkelen moet stoppen. Er is voor dat doel al 3 miljard dollar in Nigeria geïnvesteerd en met resultaat. Een vergelijkbaar bedrag is nodig om helemaal te stoppen en het gas nuttig te besteden. Dan moet wel eerst de veiligheidssituatie in Nigeria verbeteren en voldoende geld beschikbaar worden gesteld door de nationale oliemaatschappij, de meerderheidspartner in de joint venture waarin ook Shell en twee andere oliemaatschapppijen samenwerken.
Wim van de Wiel, Den Haag, woordvoerder Shell
Recentelijk werd onze aandacht getrokken door een uitwisseling tussen onze zusterorganisatie Milieudefensie en Shell over het affakkelen van gas in Nigeria. In onze opvatting probeert Shell in deze discussie slechts haar verantwoordelijkheid te ontlopen door te claimen dat het affakkelen van gas de volksgezondheid niet schaadt. Dit voorspelt niet veel goeds voor de bevolking van de Nigerdelta, die door Shell opnieuw verkeerd wordt geïnformeerd over de gezondheidsgevolgen van het verspreiden van giftige gassen afkomstig uit Shell's pijpen die over de gehele regio zijn verspreid.
Shell zal altijd vergeten te vertellen dat een rechter van het Nigeriaanse Hoger Gerechtshof op 14 november 2005 het affakkelen van gas verbood op grond van het feit dat het een schending van het essentiele recht op leven en waardigheid vormt. De rechter gelaste Shell op diezelfde dag ook om onmiddelijk te staken met het affakkelen van gas in Iwherekan, een gemeenschap in de Delta staat in Nigeria. Tot op heden hebben Shell en de Nigeriaanse overheid geen gevolg hebben gegeven aan deze uitspraak van de rechter.
In Nederland zou Shell natuurlijk überhaupt niet wegkomen met continu walmende en metershoge gasfakkels in woongebieden, die fijnstof, oliedamp, zure regen en kankerverwekkend benzeen over de bevolking uitspreiden.
Behalve dat het affakkelen van bruikbaar gas gewoon pure verspilling waardoor de Nigeriaanse staat miljarden aan inkomsten misloopt, zijn de klimaatgevolgen wel degelijk enorm. Laten we onze beweringen wat verduidelijken. De Wereldbank stelde in 2002 dat tot dan toe de gasfakkels in Nigeria meer CO2 hadden uitgestoten dan de de rest van alle bronnen in Afrika ten zuiden van de Sahara samen. Het Global Gas Flaring Reduction Partnership (GGFR) van de Wereldbank en de olieproducenten, schat dat Afrika in 2007 verantwoordelijk was voor 35 van de 150 miljoen kubieke meter afgefakkeld gas wereldwijd. Nigeria neemt daarvan ongeveer 22 milljoen kubieke meter voor haar rekening. Aangezien Shell in Nigeria verantwoordelijk is voor de helft van de olieproductie, waarvan het affakkelen van gas een direct gevolg is, vragen wij ons af woordvoerder Wim van der Wiel er bij komt dat Shell Nigeria voor slechts 2% van het wereldwijde affakkelen aansprakelijk is. Onze berekeningen, gebaseerd op openbare bronnen zoals OPEC en de Wereldbank, komen uit op ver boven de 10%. Dat is een hoeveelheid die overeenkomt met de uitstoot van 2 miljoen Nederlandse huishoudens. Echter, het negatieve effect van affakkelen op het klimaat is veel groter, omdat de fakkels ook grote hoveelheden onverbrand methaan uitstoten, een nog veel krachtiger broeikasgas dan CO2.
Chima Wiliams, Environmental Rights Action Nigeria