Voor een groot deel is de in Nigeria gelekte olie afkomstig uit de slecht onderhouden pijpleidingen van Shell, al decennia de grootste olieproducent in het West-Afrikaanse land.
Hoewel een grote multinational centraal staat in lekkages, spelen ze zich grotendeels af buiten het zicht van de westerse wereld, verstopt in het doolhof van kreken, moerasland, vissersdorpen en akkerland, waar de Niger uitmondt in de Atlantische Oceaan. Daarmee heeft de Nigeriaanse ramp tot nog toe nooit de internationale aandacht gekregen die het verdient.
Maar dat lijkt te gaan veranderen – door een bijzondere rechtszaak in Den Haag, en mede dankzij Nederlands camerawerk.
In oktober 2012 werd de documentaire 'Hallo Wereld, hier olieramp' voor het eerst uitgezonden. Deze documentaire heeft de VARA samen met Milieudefensie gemaakt.
Maandag 28 januari is de documentaire opnieuw te zien, om 23:00 op Nederland 2 – en de volgende dag volgt in de middag nog een herhaling. Ook op Holland Doc zal 'Hallo Wereld, hier olieramp' regelmatig uitgezonden worden.
In de documentaire staan drie dorpen in de Nigerdelta centraal, die elk te maken hebben gehad met de gevolgen van lekkages uit installaties van Shell – gevolgen die niet vanzelf verdwijnen, zo blijkt.
Een groep Nederlanders reist naar deze dorpen af, om er met de bewoners te spreken en met eigen ogen te zien wat vele duizenden liters ruwe olie doen met mangrovebossen, met visvijvers, akkers, zelfs drinkwaterputten.
Kleine kinderen drinken het aantoonbaar vervuilde water, volwassenen worden langzaam steeds zieker, alternatieven zijn er niet, omdat de olievervuiling diep in de bodem is getrokken – en serieuze opruimacties uitblijven. Ook VN-waarnemers constateerden het, zo schreven ze in 2011 nog in een schokkend milieurapport.
Milieudefensie is erg blij met de gerichte aandacht, daags voor de uitspraak in de bijzondere rechtszaak van vier Nigeriaanse boeren (uit de dorpen in de documentaire!) samen met Milieudefensie, tegen Royal Dutch Shell, het Nederlandse moederbedrijf van Shell Nigeria.
Aanstaande woensdag slaat in het gerechtshof van Den Haag een hamer op een blok hout - en weten we of het lukt een multinational óver landsgrenzen heen verantwoordelijk te stellen voor het aanrichten van milieuschade. Een unieke zaak, zeggen rechtsgeleerden - en dankzij overweldigende internationale media-aandacht kijkt nu wel de hele wereld mee.

Wij zijn blij dat 's werelds grootste (en voortdurende!) olieramp daarmee eindelijk in de spotlights staat. Maar zolang de pijpleidingen niet worden bewaakt en onderhouden, en boeren en vissers te midden van zwaar vervuilde akkers en kreken moeten leven, is deze strijd nog niet gestreden.
Ook is de kans groot dat de rechterlijke uitspraak woensdag niet het slotstuk van de al sinds 2008 lopende rechtszaak zal zijn, omdat verwacht wordt dat sowieso een van de partijen nog in hoger beroep zal gaan tegen de uitspraak.
Wij gaan door met onze strijd voor een volledig schone en leefbare Nigerdelta – en een wereld waarin oliemaatschappijen en andere multinationals hun verantwoordelijkheden nemen en hun troep opruimen, waar op onze planeet ze ook actief zijn.
De VARA helpt ons daarbij. Dankzij hun goede journalistiek en pakkende beelden van vergeten milieuproblemen is het ons gelukt dit verhaal in Nederland groot onder de aandacht te brengen – en daarmee ook de wereldpers te bereiken, van CNN, BBC en ZDF tot aan Al Jazeira en de Chinese staatsomroep aan toe.
De slachtoffers in Nigeria zijn zeer gebaat bij deze aandacht – zeker als aanstaande woensdag in Den Haag het internationaal recht nog zegeviert – en Shell langs die route eindelijk gedwongen wordt olie op te ruimen, slachtoffers te compenseren en -misschien wel het belangrijkst- zich tot het uiterste inspant om toekomstige lekkages te voorkomen.
Voor het voortzetten van deze campagne – wat wij hoe dan ook zullen doen - is ook geld nodig. Daarbij kunnen wij gelukkig rekenen op onze donateurs.
En ook de VARA vindt, net als Milieudefensie, dat Shell zijn verantwoordelijkheid moet nemen in Nigeria. Als je nu lid wordt van de VARA en aangeeft ons te willen steunen, maken zij je volledige lidmaatschapsgeld voor het eerste jaar (10 euro) over naar Milieudefensie. Dit helpt om onze juridische strijd mogelijk te maken!
Daarnaast steun je met je lidmaatschap de VARA, zodat deze publieke omroep gestimuleerd wordt om ook in de toekomst door te gaan met het maken onafhankelijke, journalistieke programma’s, om daarmee misstanden op het gebied van milieu en mensenrechten aan de kaak te kunnen blijven stellen.
Meer weten? Bezoek ook de speciale Nigeria-pagina van VARA Vroege Vogels – en lees alles over de documentaire en onze samenwerking!
Dit dossier maakt deel uit van ons thema Internationaal.
Onderdelen van de campagne op het thema oliewinning en mijnbouw worden medegefinancierd door de Europese Unie. De inhoud van deze website valt onder de verantwoordelijkheid van Milieudefensie en kan op generlei wijze worden beschouwd als een weergave van standpunten van de Europese Unie.
