Nieuws

Ook Amsterdam wil geen boringen naar schaliegas

Rolf Schuttenhelm — 2013-05-17T14:25:00Z

Gisteravond stemde een meerderheid van de Amsterdamse gemeenteraad in met een motie van de Partij voor de Dieren. Deze motie verzoekt het college van B&W de gemeente Amsterdam 'tot nader order' uit te roepen tot schaliegasvrije gemeente en niet mee te werken aan het verlenen van vergunningen voor (proef)boringen.

De motie stelt verder dat 'schaliegasboringen een hindernis vormen voor het verder uitrollen en ontwikkelen van duurzame, schone, hernieuwbare energie'. Bovendien wordt de betrouwbaarheid van het onderzoek dat het ministerie van Economische Zaken momenteel uitvoert naar de risico's van schaliegasboringen in twijfel getrokken.

Schaliegasvrije gemeenten

Naast Amsterdam hebben, behalve veel kleinere gemeenten in vooral Brabant, Gelderland en Utrecht, ook andere grotere steden als Arnhem, Lelystad en Utrecht zich inmiddels schaliegasvrij verklaard.

Ritsema: “Deze uitspraak van de Amsterdamse gemeenteraad laat zien dat er in Nederland steeds minder draagvlak is voor het winnen van schaliegas. Het lokale verzet van burgers en gemeenten is groot. Logisch, want mocht er ooit naar schaliegas geboord gaan worden, dan zitten gemeenten en burgers met de overlast en lopen zij de risico's.”

'Boren naar schaliegas in dichtbevolkt gebied tussen natuur is onverantwoord'

De boringen naar schaliegas vormen een risico voor mens, natuur, milieu, landbouw en de drinkwatervoorziening. Ze kunnen onder meer leiden tot vervuiling van het grond- en drinkwater met chemicaliën en aardbevingen veroorzaken. De aangenomen motie noemt deze gevaren en wijst er op dat Amsterdam een dichtbevolkt gebied is te midden van natuur. Boren naar schaliegas is daarom onverantwoord.

Tegen de motie stemden het CDA, de VVD en de fractie van Trots op Nederland. Voor de motie stemden de fracties van GroenLinks, D66, PvdD, SP en PvdA.

Vooral over die laatste stem is Milieudefensie verheugd. Ritsema: “Het laat nogmaals zien dat partijleider Diederik Samsom er goed aan heeft gedaan aan te kondigen in de Tweede Kamer tegen (proef)boringen naar schaliegas te zullen stemmen. Een grote meerderheid van de PvdA-leden steunt hem hierin, en nu dus ook de Amsterdamse gemeenteraadsfractie.”

Stop schaliegas - teken de petitie!

Milieudefensie roept politiek Den Haag op om te luisteren naar de vele bezwaren tegen schaliegaswinning. Laat je ook horen en teken en deel onze speciale schaliegaspetitie!

Interview met Harry ten Dam van Aurora: leverancier van Kleine Hoefprint kaas

Brenda Poppenk — 2013-05-16T15:40:00Z

Verschillende kaasmakers deden een aanbod. Milieudefensie en Jongeren Milieu Actief (JMA) besloten dat kaasmaker Aurora de 'oerwoudvrije' Kleine Hoefprint kaas mocht maken. Zij voldeed het beste aan de door ons opgestelde criteria.

Kaasleverancier Aurora: een interview
Aurora, een kaasmakerij in Limburg, gaat dus de enige echte Kleine Hoefprint kaas maken! Kaas waarbij het melkvee alleen in Europa geteeld veevoer heeft gegeten en géén Zuid-Amerikaanse soja. Wat voor bedrijf is Aurora eigenlijk? En hoe krijgen ze het voor elkaar om 'oerwoudvrije' kaas te maken? Hieronder een interview met de Harry ten Dam van Aurora.

Hoe lang maken jullie al kaas?
“In 1980 richtte ik samen met mijn vrouw Janny ten Dam het bedrijf op onder de naam 'De Dageraad'. Toen maakten wij naast kaas ook nog andere zuivelproducten als melk, karnemelk en yoghurt.”

Wie doet wat in jullie bedrijf?
“We zijn een echt familiebedrijf. We hebben allemaal een eigen rol en vullen elkaar aan. Mijn vrouw Janny beheert de administratie en is verantwoordelijk voor de personeelszaken. Manon, onze dochter, doet de productontwikkeling, bewaakt de kwaliteit en regelt de inkoop. Onze middelste zoon Tim is bedrijfsleider van ons kaaspakhuis en Daan, onze jongste, is kaasmaker. Verder zijn er nog ongeveer 13 mensen werkzaam bij ons. Zelf ben ik algemeen directeur.”

Waarom hebben jullie ingetekend op onze Kleine Hoefprint kaasbestelling?
“We zijn begaan met de wereld en door aan deze actie mee te doen kunnen we een steentje bijdragen. Veel consumenten zijn zich er niet van bewust dat het voer van de koeien in Nederland voor een groot gedeelte uit Brazilië komt en daar oerwouden voor gekapt worden. We willen, net als Milieudefensie, niet dat voor ons eten de natuur elders schade ondervindt. Daarnaast is dit initiatief natuurlijk promotie voor onze kaas. Vrijwel al onze melkleveranciers hadden al 'oerwoudvrije' melk. Dat wil zeggen: zij gebruikten al krachtvoer zonder soja. Met kleine aanpassingen op een paar bedrijven kunnen we de kaas voor alle Kleine Hoefprint kaasbestellers maken. En met veel plezier!”

Waar komt de melk voor Kleine Hoefprint kaas vandaan?
“De melk voor Kleine Hoefprint kaas komt van onze vaste melkleveranciers. Dat zijn in totaal elf melkveehouders: in de Achterhoek, de Ooijpolder bij Nijmegen en vlak over de grens in Duitsland.”

Wat krijgen de koeien te eten die de melk leveren voor jullie kaas?
“Dat verschilt per melkleverancier. In alle gevallen eten de koeien volop gras en klaver in het weideseizoen. Dit wordt aangevuld met granen zoals maïs, rogge, haver, gerst en luzerne die zelf worden verbouwd of aangekocht. Een aantal veehouders vult dit dieet aan met krachtvoer maar dus altijd zónder soja.”

Hoe belangrijk vinden jullie het dat jullie regionaal geteeld veevoer gebruiken?
“We vinden het heel belangrijk dat het veevoer zoveel mogelijk uit de regio komt zodat het milieu zo min mogelijk wordt belast. Een zelfvoorzienend bedrijf vinden we het mooist maar dat is voor veel bedrijven niet haalbaar.”

Waarin ligt jullie drive om met respect voor natuur en milieu te werken?
“Voor ons is het logisch dat je respectvol met de natuur omgaat. De natuur geeft je heel veel en daar moet je zuinig op zijn. De mens is tenslotte afhankelijk van de natuur.”

Kunnen we Kleine Hoefprint kaas straks ook in de winkel kopen?
“Het zou mooi zijn om met Kleine Hoefprint kaas verder te gaan. We willen de mogelijkheden hiervoor nog onderzoeken samen met Milieudefensie en JMA.”

Hoe smaakt Kleine Hoefprint kaas eigenlijk?
“Kleine Hoefprint kaas wordt natuurlijk heel erg lekker! Het wordt een volvette jonge kaas van biologische melk naar Gouds recept. Dit geeft een kaas met een milde smaak en een smedige textuur.”

Meer weten?

Kijk op de website van Aurora
www.kleinehoefprint.nl

En lees ons dossier over veevoer

Teken de petitie voor gezonde lucht in Rotterdam

Anne van Mierlo — 2013-05-15T10:00:00Z

Schoner en minder verkeer in de stad

Dat kan bijvoorbeeld door het vieste verkeer uit de stad te weren. Rotterdam heeft al een milieuzone waardoor de allervieste vrachtwagens niet meer in de binnenstad mogen komen. Door de milieuzone groter van oppervlakte te maken en uit te breiden tot àlle vieze voertuigen, dus ook bestelwagens en personenauto's, wordt de lucht gezonder. Het gaat dan om de meest vervuilende auto's, zoals oude diesels en auto's zonder roetfilter.

Door goede Parkeer&Reis voorzieningen aan te leggen, met perfect aansluitend openbaar vervoer de stad in, hoeven minder auto's naar de binnenstad. Zo ontstaat daar meer ruimte voor fietsers en voetgangers en wordt de lucht gezonder.

Teken de petitie

Teken hier online voor gezonde lucht in Rotterdam

Help mee

Wil je meer doen? Neem contact op met onze campaigners voor informatie over de mogelijkheden en beschikbaar actiemateriaal.

Meer lezen over luchtvervuiling

Dossier luchtkwaliteit

Rotterdammers voeren actie voor gezonde lucht

Anne van Mierlo — 2013-05-15T05:30:00Z

Bekijk hier foto's van de actie

Campagneleider verkeer Ivo Stumpe: "De lucht in Rotterdam behoort tot de vieste van Europa. Daarom roepen we de gemeente op maatregelen te nemen." Milieudefensie meet samen met burgers een jaar lang de luchtkwaliteit op honderd locaties in Nederland. Op veel plekken in Rotterdam worden te hoge concentraties vervuilde lucht gemeten. Niet alleen langs de A13 waar vorig jaar de maximumsnelheid is verhoogd, maar ook midden in de stad, zoals bijvoorbeeld langs de 's Gravendijkwal is de lucht te vies.

Uitbreiding milieuzone

Samen met de bewoners van Rotterdam vraagt Milieudefensie de gemeente met de petitie de luchtvervuiling terug te dringen. Dat kan door maatregelen voor minder verkeer in de stad en uitbreiding van de milieuzone waardoor de meest vervuilende voertuigen uit stad worden geweerd. Stumpe: "Het college heeft zich ervoor uitgesproken om gezondheid leidend te laten zijn in het luchtkwaliteitsbeleid. Dat is mooi, maar dat kan alleen met een stevig pakket aan maatregelen."

Teken ook

Teken de petitie voor gezonde lucht in Rotterdam

Meer informatie

Nederlandse banken en pensioenfondsen investeren miljoenen in landroof

Rolf Schuttenhelm — 2013-05-10T16:44:59Z

ING, de Rabobank en de pensioenfondsen ABP en PfZW zijn de belangrijkste Nederlandse financiële instellingen die in Wilmar investeren, via leningen of aandelen. Milieudefensie en Friends of the Earth voeren al jarenlang campagne tegen de palmoliegigant, die stelselmatig milieuregels en mensenrechten schendt bij palmolieprojecten. Uit recent onderzoek door Milieudefensie en andere Friends of the Earth groepen zijn opnieuw gevallen ontdekt waarbij boeren van hun land zijn verdreven, ontbossing plaatsvindt en nationale wetgeving wordt overtreden.

Oeganda

Milieudefensie heeft in maart veldonderzoek gedaan naar een palmolieproject in Oeganda waarin Wilmar een beslissend aandeel heeft. Voor een nieuwe plantage blijken daar tientallen boerengezinnen onrechtmatig van hun land te zijn verdreven. Zij hebben geen land meer om in hun onderhoud te voorzien, hun kinderen kunnen niet meer naar school en ze kunnen niet genoeg voedsel verbouwen voor hun gezinnen. Werk op de nieuwe plantage is er niet, of betaalt heel slecht. Ook is er minimaal 3600 hectare bos gekapt voor aanleg van de plantage. Actualiteitenprogramma EenVandaag heeft vandaag op Nederland 1 om 18.15 aandacht besteed aan de misstanden in Oeganda en de betrokkenheid van Nederlandse financiers.

Het project is nu voor 25 procent voltooid, en Milieudefensie en Friends of the Earth Oeganda werken hard om te zorgen dat de rest van het project wél verantwoord verloopt. Zij willen dat de lokale bevolking mag beslissen over het gebruik van hun land en een eerlijke vergoeding krijgt. Daarnaast moet de ontbossing worden gestopt en moeten de wet en milieuregels worden gerespecteerd.

Nederlandse banken en pensioenfondsen die hun geld investeren in Wilmar, hebben een belangrijke rol bij het oplossen van misstanden zoals in Oeganda. Zij hebben hun eigen regels voor maatschappelijk verantwoord investeren. Die zijn meestal gebaseerd op internationale afspraken, zoals die van de Ronde Tafel voor Duurzame Palmolie (RSPO), of VN-richtlijnen. En uiteraard stellen investeerders dat de wetgeving overal gerespecteerd moet worden. In het geval van Wilmar blijkt dat het bedrijf zich keer op keer niet aan die richtlijnen houdt. Milieudefensie heeft daarom in april ING, Rabobank, ABP en PfZW aangeschreven met de vraag hoe zij hun invloed gaan aanwenden om te zorgen dat Wilmar zich wel aan hun regels houdt.

Evert Hassink, inhoudelijk medewerker van Milieudefensie: “De banken en pensioenfondsen hebben inmiddels op onze oproep gereageerd en geven aan dat ze 'in gesprek zijn gegaan' met Wilmar. Voor ons is dat onvoldoende: wat heb je aan richtlijnen van banken en pensioenfondsen, als zij geen actie ondernemen wanneer de bedrijven waarin zij investeren zich niet aan die regels houden? Zo verandert er niets. Ondertussen gaan de illegale landonteigeningen en milieuschendingen wereldwijd door.”

Nederlandse overheid

Om die reden vindt Milieudefensie ook dat de Nederlandse overheid bindende regels moet stellen aan investeringen van Nederlandse financiële instellingen in buitenlandse bedrijven. De overheid moet die investeringen ook controleren, zodat Nederlandse banken en pensioenfondsen niet langer projecten kunnen financieren waarbij mens en milieu in andere landen geschaad worden.

Landroof, waarbij land wordt verkocht of verhuurd aan (buitenlandse) bedrijven of overheden zonder dat de lokale bewoners en gebruikers daarmee instemmen, en zonder dat ze gecompenseerd worden, is een steeds groter wordend probleem. Dat komt door de groeiende vraag naar landbouwgrond voor voedsel en biobrandstoffen. Palmoliebedrijven en overheden kunnen veel geld verdienen met plantages. Financiële instellingen zien grond als een veilige en goede bron van investering.

Meer informatie:

Lees meer over Wilmar, de palmolieplantages in Oeganda, inclusief gerelateerd nieuws en publicaties in ons speciale dossier over landroof.

Sta de bij bij, teken de petitie!

Ivanna van den Broek — 2013-05-05T06:00:00Z

Onlangs verbood de Europese Commissie de verkoop van drie soorten neonicotinoïdengif. Er blijven echter nog steeds producten te koop met andere gifsoorten, waaronder ook neonicotinoïden, die slecht zijn voor de bij. De lokale afdelingen willen dat de Intratuin, als marktleider onder de tuincentra, verantwoordelijkheid toont en al deze gifsoorten uit de verkoop haalt.
Vraag intratuin haar verantwoordelijkheid te nemen, teken de petitie!

Milieuorganisaties raadplegen achterban over schone energie

Brenda Poppenk — 2013-05-03T14:00:00Z

De onderhandelingen in de SER over een nationaal energieakkoord zijn in januari gestart en moeten voor de zomer zijn afgerond. De natuur- en milieuorganisaties nemen aan de onderhandelingen deel evenals het kabinet, de werkgeversorganisaties, vakbonden, de energiesector en het duurzame bedrijfsleven. Het kabinet heeft de SER gevraagd met een vertegenwoordiging van belanghebbende partijen tot een breed gedragen akkoord te komen. Siegbert van der Velde, namens de Natuur en Milieufederaties: ‘Draagvlak is essentieel voor een succesvol energie- en klimaatbeleid. Daarom vinden wij het van groot belang om mensen in een vroeg stadium te betrekken bij de te maken keuzes’.

Het akkoord moet antwoord geven op vragen als de manier waarop energiebesparing in woningen en industrie kan worden versneld en een slimme strategie hoe Nederland in 2020 16 procent schone energie kan opwekken. Nu is dat nog maar 4,5 procent. ‘We willen van onze achterban weten hoe zij denkt over cruciale thema’s als biomassa en windmolens, maar ook over de verdeling van de kosten en de mate van verplichting die de overheid kan opleggen’, zegt Hans Berkhuizen, directeur van Milieudefensie.

De natuur- en milieuorganisaties die meedoen aan de SER hebben samen een achterban van ongeveer 1,5 miljoen leden. Joris Thijssen, campagneleider bij Greenpeace: ‘In Nederland lijken een paar grote spelers, de fossiele industrie voorop, alle belangrijke beslissingen op energiegebied te domineren. Onze achterban wil de noodzakelijke omslag naar schone energie zo snel mogelijk laten plaatsvinden. Die burgers horen ook een stem te krijgen. Deze enquête helpt daarbij.’

Om de objectiviteit van het onderzoek te waarborgen wordt het onderzoek uitgevoerd door het onafhankelijke onderzoeksbureau Ruigrok / NetPanel. Naar verwachting zijn de resultaten eind mei beschikbaar.

Milieudefensie blij met PvdA-besluit tegen schaliegas

Rolf Schuttenhelm — 2013-05-02T09:25:00Z

In de Tweede Kamer is nu alleen de VVD nog een verklaard voorstander van schaliegasboringen. GroenLinks, de Christenunie en de Partij voor de Dieren zijn tegen. De rest van de fracties heeft nog geen duidelijk standpunt. Milieudefensie roept daarom het CDA, D66, de PVV, de SGP, de SP en 50Plus op om het "nee" van de PvdA tegen schaliegas te volgen.

PvdA-leider Samsom gaf gisteren ook aan, dat als blijkt dat de winning schoon en veilig kan, de zaak opnieuw aan de leden zal worden voorgelegd. Het ministerie van Economische Zaken laat op dit moment onderzoek doen naar de mogelijke risico's van boringen naar schaliegas. Het onderzoek zou op 1 juli afgerond moeten zijn, waarna de Tweede Kamer een beslissing moet nemen over het opheffen van een moratorium op proefboringen dat nu geldt. Volgens milieu-, natuur- en bewonersorganisaties, waaronder Milieudefensie - dat in de klankbordgroep zit die het onderzoek begeleidt - is de opzet van dat onderzoek echter onvoldoende om een goede afweging van de risico's te kunnen maken. Bovendien plaatsen zij grote vraagtekens bij de haalbaarheid van 1 juli als einddatum.

Verlenging moratorium en beter onderzoek

Milieudefensie pleit daarom, samen met de andere organisaties, waaronder Greenpeace en het Wereld Natuur Fonds, voor een uitbreiding en verlenging van het onderzoek. Ook het moratorium op (proef-)boringen moet dan verlengd te worden. De organisaties hebben deze bezwaren ook in een brief aan de Tweede Kamer kenbaar gemaakt.

Geert Ritsema: "Boren naar schaliegas heeft in andere landen, zoals de Verenigde Staten en Engeland, al tot milieuschade en aardbevingen geleid. Wij denken niet dat schaliegaswinning in het dichtbevolkte Nederland wél veilig kan. De boringen vormen een risico voor mens, natuur, milieu, landbouw en de drinkwatervoorziening. Ze kunnen ondermeer leiden tot vervuiling van het grond- en drinkwater met chemicaliën en aardbevingen veroorzaken. Schaliegas is daarnaast nog slechter voor het klimaat dan kolen. Bovendien frustreert de winning van schaliegas een snelle overgang naar duurzame energie, ondermeer omdat geld dat de overheid in schaliegaswinning investeert, niet meer uitgegeven kan worden aan ontwikkeling van duurzame alternatieven. Wij gaan er dus vanuit dat de PvdA bij haar besluit blijft."

Petitie tegen boren naar schaliegas

Milieudefensie is eind april een petitie tegen schaliegasboringen gestart. Deze is binnen een week al door meer dan tienduizend mensen ondertekend. De petitie is te vinden op: www.milieudefensie.nl/schaliegas/petitie

Nigerianen en Milieudefensie in hoger beroep tegen Shell

Rolf Schuttenhelm — 2013-05-02T08:55:00Z

In één van de zaken kregen Milieudefensie en één van de Nigeriaanse eisers, Elder Friday Akpan, gelijk van de rechtbank. Shell moet de boer uit het dorp Ikot Ada Udo compensatie betalen omdat het niet genoeg heeft gedaan om een olieput tegen vandalisme te beschermen, waarna olie over het land van Akpan stroomde. De rechtbank oordeelde in deze zaak echter ook, dat het Shell-hoofdkantoor in Den Haag niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de missers van het dochterbedrijf van Shell dat in Nigeria de dagelijkse leiding heeft. Milieudefensie hoopt dat het gerechtshof in Den Haag op dit punt anders zal beslissen. Voor Milieudefensie staat vast dat het hoofdkantoor medeverantwoordelijk is voor de enorme milieuschade in Nigeria.

In de zaken over schade door olielekkages uit Shell-pijpleidingen in de andere twee dorpen, Goi en Oruma, stelt de advocaat van de boeren en Milieudefensie het gehele vonnis van de rechtbank ter discussie. In die twee zaken achtte de rechter Shell niet verantwoordelijk voor schade die de boeren lijden door olielekkages, omdat die door sabotage veroorzaakt zouden zijn en Shell die sabotage volgens de rechtbank redelijkerwijs niet had kunnen voorkomen.

In Nigeria worden de zaken met veel belangstelling gevolgd. Inhoudelijk medewerker Evert Hassink van Milieudefensie is er meerdere malen geweest: “In het dorp Goi leven Chief Eric Dooh en zijn dorpsgenoten nog altijd te midden van de kleverige zwarte resten van de olielekkages uit de Shell Trans-Niger pijpleiding. In Oruma proberen Chief Fidelis Oguru, Alali Efanga en de rest van het dorp weer een normaal leven op te bouwen. Maar de vis waar ze vroeger van leefden is nog niet terug in de vervuilde kreken, en ze hopen nog altijd op compensatie voor alle jaren dat landbouw onmogelijk was doordat hun akkers vervuild zijn met Shell-olie.”

De zaak voor het gerechtshof in Den Haag, die vandaag de volgende fase ingaat, is internationaal van groot belang, zeker na een recent besluit van het Amerikaanse Supreme Court in een soortgelijke zaak. Dat besloot dat het onder Amerikaans recht in beginsel niet mogelijk is om multinationals voor de rechter te dagen voor mensenrechtenschendingen buiten de Verenigde Staten. Daarmee is de behoefte om multinationals in hun moederland ter verantwoording te kunnen roepen verder vergroot.

4 jaar Eerlijke Bankwijzer, meer stappen richting duurzaamheid

Rolf Schuttenhelm — 2013-04-25T10:11:49Z

Enkele voorbeelden: ABN-AMRO en Aegon publiceerden nieuw beleid voor de mijnbouw- en olie- en gassector. ING voerde een nieuw criterium in op het thema natuur en bij de sectoren bosbouw, landbouw, mijnbouw en olie & gas. NIBC verbeterde onder andere het bankbeleid voor gezondheid, natuur en dierenwelzijn. SNS scoorde beter n.a.v. verbeteringen op klimaat, dierenwelzijn en landbouw.

In de afgelopen vier jaar zijn in totaal 149 meetbare aanscherpingen van het duurzaamheidsbeleid vastgesteld bij de banken die door de Eerlijke Bankwijzer werden beoordeeld. Dat is inclusief verbeteringen op het gebied van transparantie- en bonusbeleid.

Meer informatie is te vinden op www.eerlijkebankwijzer.nl

Milieudefensie ziet PvdA niet voor schaliegas stemmen

Rolf Schuttenhelm — 2013-04-24T09:20:00Z

Vanochtend meldden diverse media dat de PvdA “om” zou zijn en een pro schaliegas standpunt zou innemen. Milieudefensie heeft naar aanleiding van deze berichtgeving contact met de PvdA opgenomen en om opheldering gevraagd. Uit deze contacten is naar voren gekomen dat de Partij van de Arbeid alleen in zal stemmen met (proef)boringen als dat “schoon en veilig genoeg” kan. Bovendien stellen zowel Diederik Samsom als energiewoordvoerder Jan Vos dat dat “nu niet het geval is”.

Milieudefensie gaat ervan uit dat de PvdA serieus zal kijken naar alle risico’s die aan schaliegas verbonden zijn. De milieuorganisatie is ervan overtuigd dat – indien onderzoek naar de risico’s grondig en onafhankelijk plaatsvindt - de PvdA uiteindelijk de afweging zal maken dat het boren naar schaliegas niet veilig en tegelijkertijd economisch verantwoord kan plaatsvinden in een dichtbevolkt land als Nederland.

Verleng moratorium

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over het onderzoek van het ministerie van Economische Zaken naar de risico's van schaliegasboringen. Volgens milieu- en bewonersorganisaties is de uitvoering van het onderzoek niet voldoende om een goede afweging van de risico's te kunnen maken. Bovendien plaatsen zij grote vraagtekens bij de haalbaarheid van 1 juli als datum waarop het onderzoek moet zijn afgerond.

Milieudefensie pleit daarom – samen met andere natuur- en milieuorganisaties waaronder Greenpeace en het Wereld Natuurfonds - voor een uitbreiding en verlenging van het onderzoek dat op dit moment onder regie van het ministerie van Economische Zaken wordt uitgevoerd naar de risico’s van schaliegas. Ook het moratorium op (proef) boringen dient verlengd te worden.

Om dit verzoek kracht bij te zetten bouwen Milieudefensie en bewonersorganisaties vanmiddag op het Plein in Den Haag een zes meter hoge schaliegasboortoren en confronteren Kamerleden met de impact van het boorproces.

Petitie gestart

Milieudefensie is vorige week een petitie tegen schaliegasboringen gestart. Deze is binnen 1 week al door meer dan 10 duizend mensen ondertekend. De petitie is te vinden op http://www.milieudefensie.nl/schaliegas/petitie

Geen schaliegas, wel schoon grondwater, zeggen nu ook Nederlandse bierbrouwers

Rolf Schuttenhelm — 2013-04-17T13:40:12Z

Eerder sprak ook waterleidingbedrijf Brabant Water grote zorgen uit over vergunningsaanvragen door buitenlandse schaliegasbedrijven. En vandaag hebben ook bierbrouwers en frisdrankfabrikanten als Heineken, Bavaria, Grolsch, Hero en Coca Cola hun zorgen geuit over de gevolgen van eventuele schaliegaswining in Nederland.

"Grondwater is het belangrijkste ingrediënt voor bier", zegt Cees-Jan Adema, directeur van Nederlandse Brouwers tegen de NOS.

In Trouw spreekt naast de Nederlandse bierbrouwers ook de Nederlandse vereniging Frisdranken, Waters, Sappen (FWS) zich kritisch uit over schaliegas: “Schaliegaswinning en andere activiteiten in de bodem mogen geen verontreiniging van het grondwater tot gevolg hebben. Zolang dat niet is bewezen, zijn we sceptisch over de winning van schaliegas." Naast Coca-Cola en Pepsico zijn grote spelers als Hero, FrieslandCampina en Danone bij de FWS aangesloten.

Aardbevingen vergroten kans waterverontreiniging

Bij de winning van schaliegas worden grote hoeveelheden giftige chemicaliën gebruikt. Daarnaast komen zware metalen en radioactieve elementen uit de schalie met het frackwater mee omhoog. Deze gifstromen zijn niet goed af te schermen van andere bodemlagen, mede daar het fracken aardbevingen veroorzaakt, die de boorschachten blijken te beschadigen.

Waterleidingbedrijf Vitens spreekt in het NRC van een onomkeerbaar proces als er iets mis gaat.

RIVM: overheid, bescherm veiligheid Nederlands drinkwater

Eerder deze maand sprak ook het RIVM zijn zorgen uit over de kwaliteit van drinkwatervoorraden in Nederland. De kwaliteit van de helft van het grondwater voldoet niet, als gevolg van landbouw, rioleringen, industrie en oude bodemverontreinigingen. Ook oppervlaktewater staat in Nederland onder druk van chemische verontreiniging, aldus het RIVM.

In het speciale rapport roept het RIVM de overheid op de kwaliteit en de veiligheid van drinkwatervoorziening via nationaal beleid te garanderen. Minister Schultz (VVD) reageerde op het RIVM-rapport met de mededeling dat ook zij zich zorgen maakt om de kwaliteit van drinkwater in Nederland. Vandaag nuanceert haar partijgenoot Henk Kamp in de Volkskrant bovendien het potentieel van schaliegas in Nederland. De productie van schaliegas zal naar verwachting hooguit vijf procent bedragen van de huidige conventionele aardgasproductie, aldus Kamp.

In de Tweede Kamer is juist de VVD de enige uitgesproken voorstander van schaliegaswinning in Nederland, terwijl veel andere partijen nadrukkelijk sceptisch zijn over de verhouding tussen risico's en vermeende baten.

Weinig schaliegas, veel problemen

Voor die paar procent extra gas zou in grote delen van Nederland (in concessiegebieden vaak om de een of twee kilometer) geboord en gefrackt worden, met alle risico's voor bodem, water, natuur, landbouw en volksgezondheid, en daarnaast landschapsaantasting, aardbevingen en mogelijk sterk klimaatbelastende methaanlekkages tot gevolg. Bovendien zijn er grote investeringen nodig, waardoor schaliegas niet of nauwelijks rendabel is – deze subsidies voor fossiele brandstoffen (de basis van de schaliegas-zeepbel in Amerika) staan de sowieso noodzakelijke overgang naar een duurzame energievoorziening in de weg.

Stop schaliegas – teken de petitie!

Denk jij ook dat boorplannen voor schaliegas gewoon beter in de prullenbak kunnen? Teken en deel dan vooral ook de landelijke petitie!

Onderzoeksplan schaliegas 'gehaast, gekleurd en beperkt'

Rolf Schuttenhelm — 2013-04-02T15:10:00Z

Goede afweging van voor- en nadelen komt daarmee in gevaar. Met name risico's voor milieu, veiligheid en klimaat moeten zeer goed wetenschappelijk worden onderzocht. Een groot deel van de problemen kan namelijk ondergronds plaatsvinden. Zodra gestart zou worden met fracken, kunnen direct giflekkages op gang komen, die in de jaren daarna toenemende problemen veroorzaken, maar dan niet meer verholpen kunnen worden. Er dient dus uit voorzorgsprincipe te worden gehandeld, en er dient bewezen te worden dat ernstige schade niet kan voorkomen. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor aardbevingsrisico. Door de speciale wintechniek kunnen bij schaliegas anderssoortige aardbevingen optreden dan bij de winning van gewoon aardgas – mogelijk ook zwaardere, zoals is waargenomen in de VS (5,7 op de Schaal van Richter).

Bovendien maken deze aardbevingen het erg lastig om vergiftigd water effectief af te sluiten van bijvoorbeeld grondwater, of drinkwaterreservoirs. In Groot-Brittannië is gebleken dat aardbevingen door schaliegaswinning de boorschachten hebben vervormd. Daarbij raakt automatisch een afsluitende omhulsing beschadigd, zodat gifwater kan weglekken.

Wetenschappelijk zeer complex, inhoudelijke kritiek is van groot belang

Milieudefensie overweegt nu of het nog wel zinvol is om onder de huidige omstandigheden lid te blijven van de klankbordgroep. “Een goed onderzoek van een maatschappelijk en wetenschappelijk zeer complex onderwerp is transparant en zorgvuldig. Dit houdt absoluut in dat inhoudelijke kritiek op de onderzoeksmethode ter harte genomen moet worden”, zo zegt campagneleider Geert Ritsema van Milieudefensie.

Zolang onderzoeksmethodiek niet deugt, kan ook weinig waarde worden gehecht aan de uitkomsten van dat onderzoek, aldus Ritsema. Hiermee moet de Tweede Kamer dit jaar worden geadviseerd, wanneer verlenging danwel opheffing van het huidige moratorium op boringen naar schaliegas ter discussie staat.

“We zien in Amerika hoe het mis kan gaan. Daar is men maar in het wilde weg gaan fracken – zelfs economische aspecten zijn daar nauwelijks overwogen.”

Zo leidt een wedloop door energiebedrijven er momenteel tot overproductie van schaliegas. De gasprijs is er daardoor kunstmatig laag, veel bedrijven maken niet eens winst – en er wordt een enorme zeepbel opgeblazen, die gezien de uiterst korte productietijd van de velden al op korte termijn zal knappen.

Ook worden omwonenden opgeschrikt door aardbevingen, zien ze met eigen ogen de gevolgen van methaanlekkages – en blijkt er vooral met het chemisch verontreinigde frackwater in praktijk van alles mis te gaan.

Geert Ritsema tegenover de NOS: 'De optie om NIET te boren naar schaliegas - omdat de risico's te groot zijn - moet ook serieus overwogen worden.'

Winning schaliegas in Nederland niet of nauwelijks rendabel

De economische argumenten zijn voor Nederland bovendien weer geheel anders dan voor de VS. Hier bevindt zich veel minder schaliegas in de ondergrond, en zit het gas bovendien veel dieper. Volgens sommige specialisten is winning hier niet eens rendabel.

Bovendien kost schaliegaswinning heel veel energie. Zo zou voor elke 5 kuub gas het equivalent van 1 kuub worden verbruikt door boorinstallaties en andere infrastructuur. Dat mogen de energiebedrijven weliswaar zelf betalen, maar omwonenden zitten opnieuw met de last: dieselgassen, fijnstof – en inderdaad, extra CO2.

De klimaatbelasting is sowieso een van de tot nog toe minst belichte aspecten van schaliegas. Door het fracken blijkt ook veel methaan direct in de atmosfeer te belanden – tot 9 procent, zo blijkt uit metingen in de VS. Het maakt schaliegas nog klimaatbelastender dan steenkool – en daarmee een forse stap achteruit in de energietransitie naar een schone en hernieuwbare energievoorziening voor Nederland.

Philips steunt plan Milieudefensie voor beter Indonesisch tin

Rolf Schuttenhelm — 2013-03-27T11:55:00Z

Philips-directeur Henk de Bruin ontving vandaag uit handen van campagneleider Geert Ritsema van Milieudefensie honderden brieven van bezorgde Nederlanders die Philips oproepen de situatie op Bangka en Belitung te verbeteren.

Geert Ritsema: “Voor bedrijven als Philips is tin een cruciale grondstof. Philips is er dus medeverantwoordelijk voor dat tinmijnen fatsoenlijk worden achtergelaten en dat kwetsbare natuurgebieden en koraalriffen worden ontzien.”

Directeur De Bruin van Philips verklaarde: “Ons voornemen is om constructief met alle bedrijven in onze toeleveringsketen samen te werken om verantwoorde praktijken in de Indonesische mijn- en smelterijbranche te stimuleren. Leveranciers die niet meedoen, lopen het risico uit onze toeleveringsketen te worden gefaseerd.”

Peperplantages en viskwekerijen

Het winnen van tinzand op Bangka en Belitung kan bijvoorbeeld worden verbeterd door na het afgraven van het tinzand de bodem te herstellen en voor nieuwe vegetatie te zorgen. Herstel van de bodem geeft landbouw en natuur een kans, zodat de mensen op Bangka na de tinwinning nog een toekomst hebben. Ooit stond Bangka bijvoorbeeld bekend als de pepertuin van Indonesië. Deze peperplantages zijn met de opkomst van de tinwinning vrijwel verdwenen, maar kunnen een alternatieve inkomstenbron zijn voor tinmijnbouwers. De kweek van vis in vijvers is een andere potentiele inkomensbron.

Milieudefensie werkt in de campagne voor duurzame tinwinning samen met haar zusterorganisaties Friends of the Earth Indonesië (Walhi) en Friends of the Earth England, Wales and Northern Ireland (EWNI). Ook Fairphone steunt dit initiatief en wil duurzamer tin uit Indonesië gaan afnemen. Milieudefensie werkt met bovenstaande organisaties en de internationale koepel van electronicabedrijven EICC aan een systeem om de tinwinning in Indonesië te verduurzamen. Dit najaar moet duidelijk zijn hoe dit systeem gaat werken.

Ondertussen blijft Milieudefensie grote merken zoals Apple, die geen openheid van zaken willen geven over het gebruik van Indonesisch tin, onder druk zetten.

Meer weten? Bekijk ook:

Onderzoeksvoorstel risico's schaliegas nog steeds onvoldoende

Rolf Schuttenhelm — 2013-03-21T10:35:00Z

Tijdens een bijeenkomst medio februari werd het eerste concept van de onderzoeksopzet bijna unaniem als “onacceptabel” beoordeeld. Ook vanmorgen werden er in de klankbordgroep – waarin naast bewonersorganisaties, provincies, gemeenten, waterleidingbedrijven en een vertegenwoordiger van de olie- en gasindustrie ook campagneleider Geert Ritsema van Milieudefensie zitting heeft – opnieuw zeer kritische vragen gesteld door de vertegenwoordigers van onder meer milieu- en bewonersorganisaties en waterleidingbedrijven.

Geert Ritsema: “Het ministerie is tegemoet gekomen aan een aantal van onze kritiekpunten maar lang niet aan allemaal. Zolang we nog geen harde garantie hebben dat al onze punten daadwerkelijk in de opzet van het onderzoek worden meegenomen, blijven we sceptisch. Daarom willen wij ook een nieuwe onderzoeksopzet van commentaar kunnen voorzien.”

'Beoordeling schaliegas moet wetenschappelijk verantwoord zijn'

Het ministerie van Economische Zaken heeft echter haast. Vorige week beloofde minister Kamp de Tweede Kamer dat het door haar gevraagde onderzoek voor 1 juli klaar is. Volgens Milieudefensie is dit – gezien de vele omissies, vragen en onduidelijkheden in de huidige onderzoeksopzet - niet realistisch als het ministerie tenminste met een onderzoek wil komen waarin de risico’s van schaliegas op een wetenschappelijk verantwoorde wijze zijn onderzocht. Geert Ritsema: “Als het ministerie niet meer tijd neemt, levert dit onderzoek niet de betrouwbare gegevens op die de Tweede Kamer straks nodig heeft om de risico’s van schaliegasboringen goed te kunnen beoordelen.”

Aan een aantal bezwaren van Milieudefensie en andere leden van de klankbordgroep belooft het ministerie nu tegemoet te komen. Zo worden de breuklijnen in de Nederlandse bodem nu wel deels in kaart gebracht, waardoor de seismische risico's beter kunnen worden ingeschat. Maar de vraag hoe het risico op (zware) aardbevingen straks zo veel mogelijk kan worden vermeden, wordt niet onderzocht.

Onderzoeksbureaus moeten financieel onafhankelijk zijn van bedrijven die boren naar schaliegas en overigen fossiele brandstoffen

Milieudefensie vindt ook nog steeds de keuze van de onderzoeksbureaus die de studie uitvoeren ongelukkig. Twee van de drie bureaus – Arcadis en Fugro – hebben nauwe banden met de olie- en gas industrie. Zij betrekken opdrachten uit en verkopen producten aan bedrijven die boren naar onconventionele fossiele brandstoffen, zoals schaliegas.

Ritsema: “Onderzoeksbureaus die zelf grote financiële belangen hebben bij schaliegasboringen hebben de schijn tegen en zullen door veel mensen niet als onafhankelijk worden aangemerkt. Wij zouden daarom willen dat er naast deze bureaus meer onderzoekers worden toegevoegd die geen enkele band met de gas- en olie industrie hebben.”

Zie voor de volledige kritiek de review 2e concept onderzoeksplan schaliegaswinning (PDF).