Veelgestelde vragen

Hier vindt u antwoord op veelgestelde vragen over de VN-Klimaattop Kopenhagen 2009.

Kopenhagen 2009

Wat is het doel van de VN-klimaattop in Kopenhagen?
Wanneer en waar vindt de VN-klimaattop plaats?
Voor wie is de klimaattop bedoeld?
Wat voor activiteiten vinden er allemaal plaats gedurende de top?
Wat doet Milieudefensie?

Afkortingen en organisatie
Wat is een COP?
Wat is een MOP?
Wat is de UNFCCC?
Hoe is de UNFCCC georganiseerd?

Wat is het VN International Panel on Climate Change? Speelt het IPCC een rol tijdens de onderhandelingen?

Posities bij onderhandelingen
Welke belangrijke blokken zijn er in de onderhandelingen?

Wat is het doel van de VN-klimaattop in Kopenhagen? [Omhoog]
Doel is om door vermindering van de broeikasgasuitstoot de opwarming van de aarde te beperken tot hooguit 2 graden Celsius. Daarvoor is een klimaatakkoord nodig waarin de lat heel hoog ligt, met goede afspraken tussen rijke en ontwikkelingslanden voor de periode na 2012, het jaar waarin het Kyoto-protocol afloopt. Voor een goed klimaatakkoord zijn vier dingen nodig:

• Duidelijkheid over de vermindering van uitstoot waarop de rijke landen zich vastleggen.
  
• Duidelijkheid over acties die ontwikkelingslanden individueel en naar draagkracht kunnen ondernemen om hun broeikasgasuitstoot te verminderen.
  
• Een stabiele en voorspelbare financiering voor de vermindering van broeikasgasuitstoot in ontwikkelingslanden en voor hun aanpassing aan klimaatverandering.
  
• Instanties die er op toezien dat financiering en technologieoverdracht op zo'n manier plaats vinden dat ontwikkelingslanden gelijkwaardige partners zijn.
  

Wanneer en waar vindt de VN-klimaattop plaats? [Omhoog]
De top vindt van 7 tot en met 18 december 2009 plaats in het conferentiecentrum Bella Center in Kopenhagen, Denemarken. In de eerste week vinden de onderhandelingen van de ambtelijke afgevaardigden van de deelnemende landen plaats. In de tweede week van deze top komen de milieuministers van 192 landen bijeen tijdens de Conference of the Parties (COP).

Voor wie is de klimaattop bedoeld? [Omhoog]
De conferentie is bedoeld voor ministers en delegatieleden van 192 landen. Daarnaast zijn er veel organisaties en bedrijven aanwezig om de onderhandelingen te volgen. Zij worden ook wel  'observers' genoemd. In Bali werden maar liefst 11.000 mensen geregistreerd, vorig jaar in Poznán waren dat er 9.300. Friends of the Earth International - waar Milieudefensie lid van is - is een Observer organisation. Dergelijke organisaties hebben geen spreekrecht tijdens onderhandelingen, maar mogen alle formele bijeenkomsten wel volgen. Tijdens gesprekken met delegatieleden in de wandelgangen kunnen ze lobbyen en door media te informeren de druk op onderhandelaars vergroten. Zij kunnen ervoor zorgen dat de hele wereld beter kan volgen wat er gebeurt.

Wat voor activiteiten vinden er allemaal plaats gedurende de top? [Omhoog]

• Officiële vergaderingen op ambtelijk niveau, zoals van de adhoc-werkgroepen en van de hulporganen SBI en SBSTA
  
• Officiële vergaderingen op ministerieel niveau zoals de COP/MOP
  
• Informele bijeenkomsten: dit zijn besloten bijeenkomsten waar onderhandelingen plaats vinden, maar ook afstemming tussen blokken of op uitnodiging van het secretariaat, om specifieke landen bij elkaar te krijgen. Observatoren kunnen deze bijeenkomsten niet bijwonen.
  
• Elke dag organiseren niet-gouvernementele organisaties (NGO's), bedrijven en overheden bijeenkomsten en activiteiten die te maken hebben met klimaatverandering, oplossingen, nieuwe technieken, beleid, enzovoort.
  
• Persconferenties van de UNFCCC, de Europese Unie, individuele landen, groepen van landen, NGO's en van bedrijven die verslag doen van de uitkomsten van onderhandelingen en de visie daarop van de verschillende partijen.
  
• In en rondom het conferentieoord zijn veel acties en evenementen te verwachten van NGO's om druk uit te oefenen op de onderhandelaars. De NGO's willen een goed klimaatakkoord. Rijke landen beloven daarin hun uitstoot drastisch te beperken, ontwikkelingslanden financieel te steunen in hun uitstootbeperking en ze toegang te geven tot duurzame energie, de ontbossing tegen te gaan en geld te geven aan de armste ontwikkelingslanden om zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering.
  

Wat is een COP? [Omhoog]
COP of Conference of the Parties is het hoogste orgaan van de Conventie Klimaatverandering van de Verenigde Naties (UNFCCC). De COP bestaat uit de milieuministers van de 192 landen die de Conventie over Klimaatverandering uit 1992 hebben onderschreven. Zij komen elk jaar bijeen om te praten en onderhandelen over de internationale aanpak van de klimaatverandering. De milieuministers komen in de tweede week van de VN-klimaattop Kopenhagen 2009 bijeen. Meestal realiseren zij de echte doorbraken in de onderhandelingen.

Wat is een MOP? [Omhoog]
MOP staat voor Meeting of the Parties to the Kyoto Protocol. Dit is het overleg van alle landen die het Kyoto-protocol hebben ondertekend, een protocol dat opgesteld is onder de vlag van de COP. De vergaderingen worden tegelijkertijd georganiseerd met de COP. Daarom wordt er vaak gesproken over COP/MOP-bijeenkomsten. In Kopenhagen vindt de vijftiende COP en de vijfde MOP plaats.

Wat is de UNFCCC? [Omhoog]
UNFCCC staat voor United Nations Framework Convention on Climate Change (Conventie over Klimaatverandering van de Verenigde Naties). Dit Klimaatverdrag is een gevolg van de Earth Summit in 1992, toen de eerste alarmerende berichten over klimaatverandering werden besproken. Het oorspronkelijke doel van de UNFCC was "het stabiliseren van de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer op een zodanig niveau, dat een gevaarlijke menselijke invloed op het klimaat wordt voorkomen".
De uitstoot van broeikasgassen, en met name die van CO2, moet snel afnemen zodat ecosystemen de kans krijgen om zich op natuurlijke wijze te herstellen of aan te passen. Voorwaarde hierbij is dat de voedselveiligheid en duurzame sociale en economische ontwikkelingen niet in gevaar komen.

Hoe is de UNFCCC georganiseerd? [Omhoog]

• Secretariaat: UN Climate Change Secretariat
• COP/MOP
• Ad-hocwerkgroepen
  
• Hulporganen
  
• Global Environment Facility
  

UN Climate Change Secretariat
Het secretariaat is gevestigd in Bonn en regelt alle administratie rondom de VN-klimaattoppen en de vergaderingen van de werkgroepen en hulporganen. Verder bereidt het secretariaat conceptonderhandelingsteksten voor, verwerkt alle voorstellen die landen doen, en houdt toezicht op de plannen van landen om hun broeikasgasuitstoot te verminderen en de vooruitgang hierin.

COP/MOP
De COP is het hoogste orgaan van de UNFCCC. Hier komen milieuministers van alle landen bijeen die de Conventie over Klimaatverandering onderschrijven. In de MOP komen alleen milieuministers bijeen die het Kyoto-protocol hebben onderschreven.

Ad-hocwerkgroepen
De UNFCCC heeft 2 adhoc werkgroepen ingesteld:

• Ad-hoc Working Group on further commitments for Annex I Parties under the Kyoto Protocol (AWG-KP) / Ad-hocwerkgroep verdere verplichtingen voor Annex-1-landen in het kader van het Kyoto-protocol.
  Deze werkgroep - ontstaan na de VN-klimaattop in Montreal en gevormd door afgevaardigden van de landen die het Kyoto-protocol hebben ondertekend - beraadt zich over verdere bindende afspraken voor de periode na 2012, het jaar waarin het Kyoto-protocol ten einde loopt. De werkgroep rapporteert over de voortgang van dit proces aan de milieuministers die bijeenkomen in de MOP.
  
• Ad-hoc Working Group on Long-term Cooperative Action under the Convention: (AWG-LCA) / Ad-hocwerkgroep samenwerking op de lange termijn in het kader van de Conventie.
  Aan de werkgroep nemen afgevaardigden (ambtenaren) deel van alle partijen die de klimaatconventie onderschrijven en voeren onderhandelingen uit namens die partijen. Deze onderhandelingen moeten leiden tot een nieuw klimaatakkoord in 2009.
  

Hulporganen of Subsidiary Bodies
De UNFCCC heeft twee permanente hulporganen of Subsidiary Bodies ingesteld:

• Subsidiary Body for Scientific and Technological Advice (SBSTA)
  Dit hulporgaan geeft advies aan de COP over wetenschappelijke, technologische en methodologische vraagstukken.
  
• Subsidiary Body for Implementation(SBI)
  Dit hulporgaan geeft advies aan de COP over de uitvoering van alle maatregelen die voortvloeien uit de Klimaatconventie.
  

Global Environment Facility (GEF)

De GEF is het financiële mechanisme dat geld, op basis van subsidie of giften, beschikbaar stelt aan ontwikkelingslanden. De GEF is niet alleen voor de UNFCCC het financieringsmechanisme, maar ook voor bijvoorbeeld de VN-Conventie over Biodiversiteit. De GEF is ontstaan binnen de Wereldbank, maar werd na hervormingen een aparte organisatie. Wel is de Wereldbank beheerder van het GEF- trustfonds. De GEF beheert de volgende fondsen:

• Special Climate Change Fund (SCCF) voor de financiering van onder andere technologieoverdracht.
  
• Least-Developed Countries Fund (LDCF) voor extra hulp aan de meest kwetsbare, minst ontwikkelde landen.
  
• Adaptatiefonds (AF).

Ontwikkelingslanden hebben om verschillende redenen kritiek op de GEF:

• Er bestaat een band tussen de GEF en de Wereldbank.
• Ontwikkelingslanden zijn ondervertegenwoordigd in de besluitvorming van de Wereldbank: de donoren maken de dienst uit, waardoor geld naar projecten gaat waar ontwikkelingslanden niet op zitten te wachten. Rijke landen denken echter dat het goed voor hen (en het bedrijfsleven) is en buigen zich niet over de financiering van projecten die er echt toe doen voor de ontwikkelingslanden.
• De Wereldbank draagt bij aan klimaatverandering door ontbossingsprojecten en winning van fossiele brandstoffen in ontwikkelingslanden te financieren.
• Het aanvragen van financiële steun voor projecten bij de GEF is een enorme rompslomp.
• Er is veel te weinig geld beschikbaar.

Wat is het VN Intergovernmental Panel on Climate Change? Speelt het IPCC een rol tijdens de onderhandelingen? [Omhoog]


Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) is het wetenschappelijke bureau van de VN opgericht in 1988. Het IPPC doet zelf geen onderzoek, maar evalueert onderzoek naar klimaatverandering, sociaal-economische effecten en de mogelijkheden tot aanpassing aan klimaatverandering dat is gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften. Aan het panel doen wereldwijd zo'n 2500 wetenschappers mee.

Het IPCC heeft geen rol tijdens de onderhandelingen, maar is een erg belangrijke bron van informatie voor de onderhandelaars en geeft richting aan wat nodig is om klimaatverandering effectief te bestrijden.

Elke 4 tot 5 jaar brengt het IPCC een rapport uit dat zeer gezaghebbend is onder politici, wetenschappers, beleidsmakers, media en NGO’s. Het laatste rapport kwam uit in 2007 en wordt veel gebruikt door landen die onderhandelen over een nieuw klimaatverdrag.

Belangrijkste conclusies van het IPCC 2007 rapport:

• De concentratie van CO₂ en CH₄ is op dit moment het hoogst in minstens 650.000 jaar.
• Het IPCC stelt met zeer hoge zekerheid vast dat het netto effect van menselijke activiteiten sinds 1750 leidt tot opwarming van de aarde.
• Tegen het eind van deze eeuw wordt een mondiale opwarming tussen 1,1 en 6,4 graden Celsius verwacht ten opzichte van 1990. De bandbreedte hangt af van verschillende toekomstscenario's mbt ontwikkeling bevolkingsgroei, economische groei, lokaal versus mondiaal georganiseerde gemeenschap.
• Gemiddeld over de hele aarde kan de zeespiegel aan het eind van deze eeuw tussen de 18 en 59 cm stijgen door het smelten van gletsjers, kleine landijskappen en het uitzetten van zeewater. Met het versneld smelten van landijs op Groenland en West-Antartica is geen rekening gehouden. Dan kan de zeespiegelstijging nog veel hoger uitkomen.
• De ontwikkelde landen zullen hun broeikasgassen met 25-40% moeten verminderen in 2020 ten opzichte van 1990 om met 50 procent waarschijnlijkheid de klimaatverandering te kunnen bepreken tot 2 graden Celcius.

In het IPCC rapport uit 2007 wordt weinig rekening gehouden met het meest recente onderzoek. Het rapport maakt alleen gebruik van artikelen die voor 2006 zijn gepubliceerd. Intussen hebben verschillende wetenschappers nieuw onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat de klimaatverandering veel sterker is dan verwacht. Om een effectief klimaatverdrag te kunnen sluiten eind dit jaar is het van belang dat deze inzichten worden meegenomen. In maart dit jaar kwamen daarom meer dans 2500 wetenschappers bijeen in Kopenhagen om de laatste stand van zaken in de wetenschap te bespreken. Hun belangrijkste conclusies zijn:

• De uitstoot van broeikasgassen zit nu al boven de meest ernstige scenario's waar het IPCC rekening mee heeft gehouden.
• Gemiddelde oppervlaktetemperatuur, zeespiegelstijging, verzuring van de oceanen, ontwikkelingen in ijsvlakten en extreme weerssituaties vallen buiten de natuurlijke variaties die we als mensheid kennen en waarin de mensheid zich heeft kunnen ontwikkelen. Er is een significant risico dat veel van deze trends zullen versnellen wat leidt tot verhoogd risico van versneld of onomkeerbare klimaatverandering.
• Samenlevingen zijn heel erg kwetsbaar zelfs bij bescheiden klimaatverandering. Arme landen lopen het hoogste risico. Een temperatuurstijging van meer dan 2 graden Celsius zal voor de samenleving heel erg moeilijk te hanteren zijn en voor grote sociale problemen zorgen.
• We moeten de broeikasgasuitstoot snel verlagen. Te weinig doen op de korte termijn vergroot het risico dat we tipping points passeren en maakt het behalen van lange termijn doelen in 2050 niet alleen veel moeilijker, maar ook veel duurder.
• We moeten de armen en meest kwetsbaren beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering.
• Er is geen excuus om niets te doen. We hebben de kennis, technologie en het geld om in te grijpen.

Welke belangrijke blokken zijn er in de onderhandelingen? [Omhoog]
Veel van de ontwikkelingslanden zijn verenigd in de groep 77 & China en treden vanuit deze groep gezamenlijk op. De VS is een belangrijke machtsfactor in de klimaatonderhandelingen waar met name de EU rekening mee houdt. De landen van de EU treden op als één blok. Aspirant-leden van de EU volgen vaak de EU. Rijke landen zoals de VS, Rusland, Oekraïne, Japan, Australië, Canada, Nieuw Zeeland, IJsland en Noorwegen vormen de Umbrella Group, maar deze groep kan niet gezien worden als één groot blok. Soms sluiten landen coalities met andere groepen landen, of komen met eigen voorstellen.

Door deze verschillende blokken met verschillende belangen kunnen er patstellingen ontstaan in de onderhandelingen. Zo wil de EU pas toezeggen dat ze meer CO₂ gaat reduceren als ook de VS dit toezegt. De VS kijkt naar China - inmiddels 's werelds grootste broeikasgasuitstoter - en zal geen harde doelstellingen op zich nemen als niet ook China zich bereid toont om haar broeikasgasuitstoot te verminderen. China op haar beurt vindt dat zij niet de problemen heeft veroorzaakt en dat de rijke landen eerst toezeggingen moeten doen over financiële middelen en technologieoverdracht voordat zij toezeggingen gaan doen. De rijke landen willen pas toezeggingen doen over financiering en technologieoverdracht als ontwikkelingslanden duidelijk maken hoe ze dat willen gebruiken en wat ze daarmee gaan bereiken.